მოგესალმები ჩემო მკითხველო!
დღევანდელ პოსტში მოკლედ შევეხები რეკლამის სამ სახეობას/კატეგორიას/ტიპს. ჩამოვაყალიბებ თეორიულად რა სახეობის რეკლამები არსებობს და მოვიყვან მაგალითებს.
სარეკლამო კამპანიის ჩამოყალიბებისას თავდაპირველად საჭიროა კომპანიამ გადახედოს რა სახის/ტიპის რეკლამაა საჭირო მიზნობრივი/არსებული მომხმარებლის „დასაკმაყოფილებლად“. რეკლამა შეიძლება იყოს სამი ტიპის: საინფორმაციო, დამარწმუნებელი და შემახსენებელი.
დავიწყოთ რეკლამით, რომლის მიზანია მომხმარებლის ინფორმირება.
შეფუთვა შეიძლება შედგებოდეს 3 ნაწილისგან: უშუალო პროდუქტის შეფუთვა (მაგალითის სახით ავიღოთ კბილის პასტის “წიუბიკი”), მეორადი შეფუთვა – მაგალითად კოლოფი რაშიც დევს პროდუქტი (ისევ მოვიყვანოთ მაგალითი: კბილის პასტის კოლოფი), და მესამე შეიძლება იყოს გადაზიდვის დროს საჭირო შეფუთვა (მაგალითად დიდი ყუთები სადაც ალაგია ბევრი კოლოფი). არ არის აუცილებელი პროდუქტს სამივე შეფუთვა ჰქონდეს, თუმცა შესაძლებელია საერთოდ არ ჰქონდეს არც ერთი (მაგალითად: თონეში გამომცხვარ პურს როგორც წესი არ აქვს არანაირი შეფუთვა)
უძველესი დროიდან შეფუთვას ჰქონდა ყველაზე ელემენტალური და პირდაპირი დანიშნულება: მას უნდა დაეცვა პროდუქტი დაზიანებისგან, მაგრამ თანამედროვე გამძაფრებული კონკურენციის პირობებში შეფუთვა, შეიძლება ითქვას, ბრენდისათვის ლიდერის პიზიციის დასაკავებლად ერთ-ერთი უმთავრესი საშუალება გახდა. შეფუთვა დიდ როლს ასრულებს პროდუქტის ცნობადობაში. ფაქტობრივად, პროდუქტის ცნობა ხდება უფრო შეფუთვის წყალობით, ვიდრე მისი დამახასიათებელი თვისებების გათვალისწინებით. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, შეფუთვა – მომხმარებლის ცნობიერებაში ქმნის ბრენდის ”სახეს”, რომლის მიხედვით შემდგოში შესაძლებელია პროდუქტის ცნობა.
პირველი ყიდვის დროს მომხმარებელი ეყრდობა შემდეგ ფაქტორებს: აღიქვავს ფორმას და ფერს (ვაღიაროთ, რომ ბევრჯერ აგვირჩევია პროდუქტი მხოლოდ იმის გამო, რომ მისი შეფუთვა მოგვწონებია). მაგრამ ეს ყველაფერი ხდება #1 ყიდვის დროს. მომდევნო ყიდვისას თუ პროდუქტის ფუნქციონალურმა მხარემ ვერ გაამართლა, მომხარებელთა აღქმაში შეფუთვას აზრი ეკარგება. შესაბამისად, მომხმარებლის “feedback”-ის მისაღებად ( და არა ერთჯერადი მომხმარებლის “დასაპყრობად”) საჭიროა შეფუთვა შეესაბამებოდეს ე.წ. “შიგთავს”.
პოსტის დასაწყისში, მოდით გავიხსენოთ, რა არის რეკლამა:
ვიკიპედია გვაძლებს რეკლამის ძალიან მარტივ განმატებას: ლათინური სიტყვაა (reclamare) და ნიშნავს დამტკიცებას, დაძახებას, გაპროტესტებას. ყველაზე მარტივად რომ განვმარტოთ რეკლამის ფუნქცია, იგი მდგომარეობს შემდგეგში: არსებული/პოტენციური მომხარებლის ინფორმირება და კონკრეტული პროდუქტის ყიდვაში მისი დარწმუნება.
ამ ნოტაზე ერთ წამს გავჩერდებით და გავაკეთებთ ლირიულ გადახვევას წარსულში:
ჯერ იყო ტოტალური დეფიციტი: რაც არ უნდა დაგედოთ ბაზარზე, ყველაფერი იყიდებოდა (საბჭოთა კავშირი გავიხსენოთ). ამ დროს არც იყო საჭირო მომხმარებლის ინფორმირება, საკმარისი იყო პროდუქტის „გაჩითვა“ და დახლზე დადება. შემდეგ რა მოხდა: შემოთავაზებების ზრდასთან ერთად გაჩნდა ინფორმირების აუცილებლობა. ეს აუცილებელი იყო ყიდვის პროცესის დაჩქარებისა და გაყიდვების რაოდენობის გაზრდისათვის. შემდეგ: გამძაფრდა კონკურენცია და გაჩნდა პროდუქტის ყიდვაში მომხმარებლის დარწმუნების აუცილებლობა. რა ხდებოდა სულ ახლო წარსულში: თითოეულ სეგმენტზე მოიძებნებოდა რამდენიმე მოთამაშე, თოთოელი მათგანი აქტიურობდა და ცდილობდა მომხმარებლის გადმობირებას თავისკენ. ეფექტიანობა სარეკლამო ბიუჯეტთან პირდაპირპოპორციული იყო . მაგრამ ეფექტი დროთა განმავლობაში კლებულობდა, მომხმარებელი უკვე ღიზიანდებოად რეკლამებით: იყიდე ეს, იყიდე ის…. და ა.შ. შედეგად – რეკლამების შემკვეთი უკმაყოფილო რჩებოდა, გამოდის ტყუილად ხარჯავდა ამდენ ფულს. მომხმარებელი უფრო იხრებოდა გამოცდილი პროდუქტისაკენ, ვიდრე დანარჩენ 100 ახალ მსგავსზე. რეკლამის მამემს ეს ყველაფერი შემოსავლის შემცირებით ემურებოდა. მათ უწევდათ რაღაცა ახლის გამოგონება….მასიური მარკეტინგი ნელ-ნელა ქრება და გადადის ინდივიდუალ მარკეტინგზე.
1993 წელს შეიქმნა ინტეგრირებული მარკეტინგული კომუნიკაციების მოდელი (IMC –Integrated Marketing Communications). რატომ გახდა საჭირო ჩვეულებრივი მარკეტინგული კომუნიკაციებიდან ინტეგრირებულზე გადასვლა?
კომპანიასა და მომხმარებელს შორის ეფექტიანი (და არა ეფექტური) კომუნიკაციის დასამყარებლად მარკეტოლოგებმა უნდა გაიგონ თუ როგორ მუშაობს თვითონ კომუნიკაცია. კომუნიკაციის პროცესი შეიცავს 9 ელემენტს/საფეხურს. ამ ცხრიდან ორი ძირითად და მთავარ როლს ასრულებს, ესენია: გამგზავნი და მიმღები. შემდეგი ორი - არის საკომუნიკაციო საშუალებები – შეტყობინება და მედია. შემდეგი ოთხი საკომუნიკაციო ფუნქციებია – კოდირება, დეკოდირება, რეაგირება და უკუკავშირი.
მინდა განვიხილო თითოეული მათგანი თუნდაც Apple-ის კიდევ ერთი (აჩერედნოი!!!) iPhone-ის მაგალითზე:
ჩემს ბლოგზე მინდა ვისაუბრო ბრენდების ცნობილ სარეკლამო კამპანიებზე.
ჩემს დღევანდელ პოსტში შევეხები ლეგენდალური ხოჭოს (VW Beetle) სარეკლამო კამპანიას. (ვინც მიცნობს, არ გაუკვირდება ჩემი არჩევანი)
დავბრუნდეთ შორეულ 1960–იან წლებში.
მოგეხსენებათ, იმ დროს ამერიკის შეერთებულ შტატებში ხალხი უპირატესობას ანიჭებდა და უფრო პრესტიჟულად თვლიდა დიდ ავტომობილებს. სამწუხაროდ, ჩვენი ხოჭო ძალიან პატარა და უშნო იყო, ვინ იყიდიდა მას? ყველაფერთან ერთად, იგი დამზადებული იყო ვოლფსბურგში, გერმანელი ნაცისტების მიერ აშენებულ ქარხანაში და თუ გავითვალისწინებთ, რომ მეორე მსოფლიო ომი სულ რაღაც 15 წლის დამთავრებული იყო, ეს კიდევ უფრო ამძაფრებდა ხალხის შეხედულებას აღნიშნულ ავტომობილზე.
… 80 წლის ვარ (კი 80–ის, მეტის არა, მეტის არც მინდა ვიყო) ვწევარ ჩემს თბილ საწოლში, საღამოა, ბინდდება.. საწოლის გარშემო ჩემი შვილიშვილები და შვილთაშვილები (იყონ!!!) ჩამოსკუპებულან და თვალებდაჭყეტილები ელოდებიან ჩემი ხმის გაგონებას… მოხუცი ვარ, ძლივს ვლაპარაკობ, მაგრამ მაინც, მთელი გულით მინდა გავუზიარო ჩემი ცხოვრების გამოცდილება და მოგონებები:
“…იცით?! 25 წლამდე ჩემს ცხოვრებაში ღირშესანიშნავი ისეთი არაფერი მომხდარა. მშვიდად და წყნარად ვცხოვრობდი თბილისში, მაგრამ 2011–მა ჩემი ცხოვრება ძირფესვიანად შეცვალა. აქედან იწყება ჩემი უმშვენიერესი წლები და დროსტარება…”
დავძაბე გონება და მეხსიერება და გავაგრძელე
გადავწყვიტე კომპანიების პარადოქსული შეცდომების კოლექციის გაგრძელება
ჩემს წინა პოსტში დავინახეთ, რომ ნებისმიერი პროდუქციის შექმნისას აუცილებელია მისი სახელწოდების და სლოგანის მნიშვნელობის შესწავლა და შემოწმება ყველა ენაზე (ნუ ყველაზე არაა აუცილებელი, მთავარია ძირითადებზე). ის ფაქტიც მაოცებს, რომ ჩემს წინა პოსტში ჩამოთვლილი კოპანიები საკმაოდ ცნობილია და მსოფლიო დონისაა, მაგრამ იქაურმა მარკეტოლოგებმა ასეთ ელემენტალურ და ძალიან მნიშვნელოვან ნიუანსებს არ/ვერ მიაქციეს ყურადღება. არ მიაქციეს, ნუ მიაქციეს და ძალიანაც იზარალეს. ნებისმიერი სახელწოდების გათარგმნისას საჭიროა არა მხოლოდ ენის, არამედ კულტურის ნიუანსების შესწავლაც. ამ პოსტში მოყვანილი მაგალითები ამის მტკიცებულებაა.
მინდა შემოგთავაზოთ მსოფლიო, და არა მხოლოდ მსოფლიო, დონის კომპანიების მიერ სახელწოდებების თარგმნის პარადოქსული შეცდომების კოლექცია.
ყველამ იცის General Motors–ის არსებობის შესახებ. ის მსოფლიო დონის კომპანიად არის აღიარებული, თუმცა მისმა „პროდუქტმა“ Chevrolet Nova–მ სრული ფიასკო განიცადა ლათინური ამერიკის მანქანების ბაზარზე. როგორც შემდგომში გაირკვა „No va“ ესპანურად ნიშნავს: მოძრაობა არ შეუძლია. Read more
ეს სტატია ბევრ ინგლისურ და რუსულენოვან საიტებზე მინახავს, მაგრამ არსად არ შემხვედრია ქართულ ენაზე. შესაბამისად გადავწყვიტე მისი თარგმნა და თქვენთვის წარმოდგენა.
ქალაქ ახმადაბადში ინდოეთის ინსტიტუტის პედაგოგებმა შეიმუშავეს სახალისო მარკეტინგის 9 მეთოდი.
მაშ ასე, დაძაბეთ გონება და მოიმარჯვეთ იუმორის გრძნობა. მე ვიწყებ:
25-ე კადრის ეფექტიანობაზე ფსიქოლოგები და მარკეტოლოგები დღემდე ვერ თანხმდებიან. ბევრი მსჯელობა მიდიოდა 25-ე კადრის ფსიქოლოგიური ეფექტის თაობაზე. მეცნიერთა ნაწილი აღიარებს ამ ეფექტს, თუმცა მისი არსებობა (ფსიქოლოგიურ ეფექტს ვგულისხმობ) 1958 წელს ამერიკის ფსიქოლოგების ასოციაციამ ოფიციალურად უარყო (ვინ გაუგებს ამ მეცნიერებს) და ჩვენი ვაიკერის გამოკვლევა არსად არც გამოქვეყნებულა, თუმცა მოგვიანებით 1962 წელს ვაიკერის ოპონენტებმა გამოაცხადეს, რომ მან აღიარა 1957 წელს ჩატარებული ექსპერიმენტის შედეგად მიღებული სტატისტიკის სიყალბე. ამ აღიარების შემდეგ, ზოგიერთი ჟურნალისტის თქმით, ეს ადამიანი გაქრა.
დაუშვებელია ბლოგის ავტორის ნებართვის გარეშე ბლოგიდან მასალის გადაკოპირება !!!
